maandag, december 19, 2011

Vandaag: Rechtshistorische Causerie dr. Magnus Ressel (rappel)


Op 19 maandag december ontvangt het Gentse Instituut voor Rechtsgeschiedenis een Duitse gastspreker, dr. Magnus Ressel (RU Bochum). Hij zal een lezing houden (in het Engels) met als titel "The codification of the principle « Free ship – Free good » in international treaties as a result of conflicts between the Barbary corsairs and the Europeans".

Plaats van afspraak: vergaderlokaal Vakgroep Grondslagen & Geschiedenis van het Recht, tweede verdieping, zijvleugel, Universiteitsraat 4.

Uur van aanvang: 17h. Inschrijving bij Karin.Pensaert@UGent.be.

Meer informatie op www.rechtsgeschiedenis.be.

woensdag, december 14, 2011

Arrogante Parisiengs krijgen lik op stuk

Prachtige clip van Eva Joly, de groene kandidate in Frankrijk. Joly, onkreukbare voormalige financiële onderzoeksrechter ("Dominique Strauss-Kahn ? Je le connais bien, je l'ai mis en examen!"), komt oorspronkelijk uit Noorwegen. En dat hoor je. Geen land waar een accent zo gedenigreerd kan worden als in Frankrijk, waar het cultiveren van de taal je maatschappelijke positie reflecteert. Valt ook maar enigszins te horen dat je uit Bretagne, de Languedoc, de Elzas... of Wallonië komt, word je in Parijs meteen minder vriendelijk behandeld (ben ik blij dat ik niet in Wallonië ben opgegroeid, heb je meteen geen Luiks of Naams accent als je in Parijs komt :-)). Joly lost het probleem hier op een bijzonder vertederende en elegante manier op en zet de auteurs van de kleingeestige reacties in het begin perfect voor schut.

(het doet een beetje denken aan mijn tijd in de Cité Internationale, waar de hele wereld in surrogaat-Frans met elkaar omgaat... soms ergerlijk -probeer maar eens een nazale Québecois of een Franstalige Zwitser te begrijpen- maar inderdaad geen mooier bewijs te vinden van de aantrekkelijkheid van de Franse taal, waarden en samenleving)

iCloud en Goodreader: een gewaarschuwd man...


Sinds de maand mei behoort uw dienaar tot de enthousiaste fans van Apple's wonderlijke wereld van visueel redeneren en intuïtieve besturingssystemen. Ik besloot toen namelijk een iPad2 aan te schaffen. Een verademing voor iedereen die veel teksten moet annoteren: dankzij de geweldige app goodreader kan je immers met een eenvoudige vingerbeweging belangrijke zaken aanduiden op een 18de-eeuws document, bladwijzers invoegen, inzoomen tot de kleinste details... Een hoop tijd gewonnen, en tijd om definitief afscheid te nemen van de fameuze "fiches" waarop je informatie over je bronnen noteert of extensief overschrijft. In wezen zijn notities in Word of Excel niet veel anders dan dat. Dankzij Goodreader hoef je enkel je foto's in een pdf te gooien. Wanneer je een artikel of grotere tekst uitschrijft, ligt de iPad links of rechts van je. Spaart dus een tijdrovende tussenfase uit.

Waar knelt het schoentje nu ? iCloud heeft in de gratis versie 5 GB opslagruimte. Je veronderstelt dus, dat je wel een waarschuwing krijgt wanneer die limiet (bijna) bereikt is. Tot mijn verrassing gebeurde dat eergisteren. Hoewel ik al een aantal weken niets had toegevoegd. Goodreader moet dus wel erg traag (WiFi-)synchroniseren met iCloud.

De verrassing werd nog groter toen ik twee zaken naast elkaar legde:
- de lijst van opgeslagen bestanden, die je via het instellingenscherm van de iPad kan oproepen
- de lijst van iCloud-bestanden in Goodreader

De tweede was véél langer dan de eerste. Nu goed, ik had geen zin om een abonnement bij Apple te nemen (je betaalt een jaarlijks bedrag voor die opslagruimte, voor je het weet ben je een melkkoe). iCloud "ontstoppen" was niet zo moeilijk: bestanden downloaden => naar gewone map slepen => naar PC/externe HD kopiëren en zo plaats vrijmaken.

Probleem: er blijven een twaalftal (grotere) bestanden over (compilaties van archieffoto's uit Parijs en Londen), die iCloud niét en Goodreader wél als iCloud-bestanden ziet. Downloaden blokkeert telkens. Gevolg: ik ben de versie die ik in Goodreader bewerkt heb, waarschijnlijk kwijt (de originelen uiteraard niet, aangezien ik altijd met een drietal backups van archiefmateriaal/boeken/artikels werk).

Moraal van het verhaal: blijf weg van iCloud in Goodreader. (en gebruik je iPad als een grote USB-stick; eens bewerkt, direct backup op PC maken)

dinsdag, december 13, 2011

2012: rien n'est joué (bis)


Even een korte post over de Franse presidentsverkiezingen, waarover ik al een tijdje een zeker stilzwijgen in acht neem. Het was mijn intentie om een groter (gedrukt) stuk neer te pennen na de Franse Primaires. Hoewel dat vrij eenvoudig te schrijven zou zijn, heb ik de indruk dat het moment nog niet rijp is.

I. Hollande: (bang ?) afwachten
Het was eenvoudiger geweest had Martine Aubry gewoon de primaires gewonnen. De situatie met Hollande (centrumprofiel) en het succes van Montebourg (linkervleugel gekaapt, die niet naar Benoît Hamon geluisterd heeft) is erg onverwacht. De casting is totaal veranderd. In plaats van een campagneteam Hamon-Delanoë-Fabius (te verwachten in geval van een Aubry-kandidatuur) gaat het nu om Moscovici-Ayrault-Valls-Sapin (allemaal centristischer en... minder bekend dan de voorgaande namen). Persconferenties bij de PS worden nu gegeven door een duo: een woordvoerder voor de kandidaat (Delphine Batho) en een voor de partij (Benoît Hamon). Als dat maar goed afloopt...

Voor Hollande voorzie je normaal twee problemen:
- te vriendelijk op internationale thema's in deze harde economische tijden; Sarkozy's circus van Europese toppen legt hem geen windeieren in de publieke opinie (zie peiling Ipsos voor Le Monde en Sciences Po)


- te zacht voor de binnenlandse politiek: de compromisloze ex-rechter Eva Joly is een sterkere persoonlijkheid en hoe dan ook gediend door alle juridische affaires (Bettencourt-Woerth, corruptie bij de PS-Pas-de-Calais en Marseille, Karachi-Balladur); Jean-Luc Mélenchon heeft hetzelfde discours als de in de primaires succesvolle Montebourg en is een pak snediger dan Hollande; ook eeuwige emmerdeur Jean-Pierre Chevènement doet mee (souverainist, was in 2002 kandidaat, haalde 5% en vermoordde daarmee definitief Lionel Jospin; in principe in alliantie met de PS, maar zijn partij kreeg niet genoeg posten)



De voorbije twee maand zijn dan ook opgegaan aan ruzies met de groenen over de kernenergie (waarbij Hollande uiteindelijk heeft gebeld naar Areva, Frans staatsbedrijf dat in het buitenland kerncentrales bouwt, en zo de nucleaire lobby zelf het akkoord laten schrijven; zie reactie Joly op France 2) en aan aanvallen van alle kanten op "Herr Karamellpudding" (Duitse vertaling van zijn bijnaam "Flamby").

De politiek van Hollande is steeds geweest om niet direct te antwoorden, te wachten tot de campagne echt begint, en intussentijd rechtstreeks Sarkozy aan te vallen. Waarschijnlijk tactisch ook de juiste keuze.

II. Sarko: via het buitenland Sant in eigen land ?
Zoals eerder gezegd: je moet eerst de eerste ronde overleven, voor je de tweede kan vechten tegen Sarkozy. De weekheid van Hollande's posities is dan ook een risico tegenover groen en de Parti de Gauche. Hetzelfde geldt echter ook voor de zittende president. Herstellend in de peilingen dankzij de Eurocrisis (in de eerste ronde terug bijna even sterk als Hollande), had hij de (centrum-rechtse) kandidatuur van Jean-Louis Borloo ontmijnd door de radicale partij terug in te kopen in de UMP. Dat is echter niet gelukt met Hervé Morin (eerder verwaarloosbaar, centrum-rechts) en eeuwige rivaal Villepin.

A. Villepin: persoonlijke rancune
Ondanks geruchten als zou Villepin, van wie medestanders als Bruno Le Maire (Landbouw) en Marie-Anne Montchamp (staatssecretaris van een ongetwijfeld belangrijk departement) door Sarkozy zijn aangetrokken, het uiteindelijk opgeven, leken me maar weinig waarschijnlijk. Het gevecht tussen Villepin en Sarko is zo persoonlijk, dat een verzoening onmogelijk is. Al van in 1995 staan de twee met getrokken messen tegenover elkaar, toen Sarko Chirac verraden heeft voor Balladur en Villepin de gouden kans gegrepen heeft om de campagne van de eerste te voeren (wie wil, kan op de site van de INA overigens de excellente documentaire "Les Fauves" downloaden).


Inhoudelijk zijn Sarko en Villepin niet zo verschillend, maar de opgestapelde rancune tussen beide heren maakt dat, ook al kan Villepin maar twee procent pakken, hij het toch de moeite waard zal vinden, omdat die twee procent van bij Sarko komen. Villepin is zeker niet links (of centrum), maar een gaullist van de oude stempel. Hij doet me eigenlijk een beetje denken aan Maurice Couve de Murville, trouwe luitenant van Charles de Gaulle. Couve was minister van Buitenlandse Zaken gedurende grofweg tien jaar, om daarna de (te populaire) eerste minister Georges Pompidou te vervangen. Eens de Gaulle weg was, verkruimelde de politieke carrière van Couve ook. Net als Villepin was Couve nooit verkozen geraakt voor hij minister werd. Achteraf is het ook niet echt meer van de grond gekomen. Campagne voeren op de markten was niets voor hem: juridische spitsvondigheden en cultuur te over, maar om over de prijs van de baguette of de groenten te beginnen, was hij niet authentiek genoeg.

Villepin probeert dit alvast te vermijden, door van ver op voorhand te vertrekken. Eigenlijk voert hij al meer dan een jaar campagne (koeien omhelzen, wijn drinken, met een haarnetje en laarzen een lopende band bezoeken) sinds zijn vrijspraak in eerste aanleg in de Clearstream-affaire in 2010, toen hij op indrukwekkende wijze de vloer aanveegde met de autoritaire manier waarop Sarkozy het parket voor persoonlijke redenen misbruikte. Villepin zou het dus wel een stuk beter kunnen doen dan Couve. Misschien genoeg om Sarkozy... uit te tellen. Dan moet Hollande zich helemaal geen zorgen meer maken over de tweede ronde.

B. Le Pen: de echte bedreiging
Zoals ook al eerder gezegd: de echte sociologische bedreiging (voor beide grote partijen) vormt het Front National. Frankrijk verloor honderdduizenden industriële jobs in de jaren 2000. Wat massa's laaggeschoolde werklozen creëert, voor wie de voordelen van de globalisering erg veraf lijken. Sarkozy heeft deze kiezers in 2007 cultureel verleid, door naar het hart van de mensen te spreken ("rétablir les valeurs travail, autorité", "je vais vous nettoyer tout ça au Kärcher") en een externe vijand te creëren (migratie). Het verschil is dit keer dat economische thema's een belangrijkere rol spelen. De PS zal het verschil met de UMP nooit zo groot kunnen maken als Marine Le Pen. Zij wil Frankrijk uit de euro, verbieden dat de staat geld leent op de internationale markten en uiteindelijk zelf geld bijdrukken door de Banque de France te laten optreden.


Onrustwekkender voor de UMP is dat bij de regionale verkiezingen in 2010 en bij de kantonverkiezingen in 2011 ook de traditionele provinciale burgerij voor Le Pen is gegaan. Het risico bestaat dus dat Le Pen zich kwalificeert voor de tweede ronde. Vandaar dat Sarkozy onafgebroken zijn imago van "premier flic de France" blijft cultiveren. Er gaat geen week voorbij of de "droite populaire", een in de UMP opgezette rechts-rechts parlementaire club, spuit een voorstel dat te controversieel is voor de president zelf. Minister van Binnenlandse Zaken Claude Guéant, opvolger van de voor racistische beledigingen veroordeelde Brice Hortefeux, doet er regelmatig nog een schepje bovenop door bijvoorbeeld te verklaren dat er "te veel vreemdelingen in Frankrijk" zijn.


(uittreksel uit Sarkozy's discours in Grenoble, augustus 2010)

(De recentste Ipsos-peiling voor Le Monde en Sciences Po  - december 2011 - toont een duidelijke "eurobonus" voor Sarkozy: economische crisis, buitenlandse politiek en onveiligheid zijn nog steeds zwakke plekken bij Hollande, die verliest aan Mélenchon, Bayrou en Sarkozy)

dinsdag, december 06, 2011

De nieuwe regering en de 500-schaal


Nog even wat nutteloze cijfers bij de nieuwe regering: hun rangschikking in termen van populariteit, volgens de aloude 500-schaal ((voorkeurstemmen kandidaat/500 resp. 2500, als het over Senaat gaat) + (voorkeurstemmen maal 100/stemcijfer lijst)). Het gaat telkens om de voorkeurstemmen, behaald bij de vorige verkiezingen. Deze schaal is een consensus tussen het absolute aantal voorkeurstemmen (waarmee je onbeperkt kan scoren), en het gewicht van de kandidaat binnen de lijst (waarmee je maximum 100 kan halen: er kunnen niet meer mensen voor jou stemmen, dan voor de lijst).

1. Elio Di Rupo 466,04 (niemand doet beter, ook De Wever niet, ook al is het verschil miniem; 58% van de PS-kiezers in Henegouwen stemde voor hem; 203.758 stemmen)
2. Didier Reynders 169,24
3. Paul Magnette 135,66
4. Vincent Van Quickenborne 133
5. Joëlle Milquet 115,35
6. Sabine Laruelle 110,33 (45% stemmen eigen lijst; 32.389 voorkeurstemmen)
7. Laurette Onkelinx 110,327 (29% stemmen eigen lijst, 40.621, toeval dat de twee zo dicht zitten)
8. Johan Vande Lanotte 106,32
9. Pieter De Crem 106,29
10. Annemie Turtelboom 101,38

Kamer:
1. Siegfried Bracke 241,77
2. Olivier Maingain 165,37 (wat een duo...)
3. Mathias De Clercq 150,44
4. Gerolf Annemans 144,22
5. Renaat Landuyt 140,77 (moet zowat de enige West-Vlaming zijn die geen minister is)
6. Jan Jambon 140,35
7. Jean-Marie Dedecker 119,029

Senaat:
1. Bart De Wever 461,701 (hoewel hij eigenlijk als gemeenschapssenator zetelt)
2. Alexander De Croo 177,398
3. Filip Dewinter 120,694 (zelfde opmerking als De Wever; merkwaardig dat beide heren, die niet van overdreven voorliefde voor de federale instellingen kunnen worden verdacht, toch op het senatoriale pluche komen zitten in bijberoep)

maandag, december 05, 2011

Twee peilingen, twee werelden

Ziehier de zetelverdeling igv de Ipsos/Le Soir-De Morgen-peiling (cf. voorheen bij La Libre Belgique). Merkwaardig anders dan in die van de Libre zaterdag.


Groen 4 (-1)
Ecolo 9 (+1)
sp.a 16 (+3)
PS 28 (+2)
CD&V 13 (-4)
cdH 9 (=)
N-VA 36 (+9)
FDF 1 (-2)
openVLD 10 (-3)
MR 14 (-1)
LDD 1 (staat op 3,1% in de peiling, niet zo veel onder 2010; zetel in W-Vl mogelijk)
PP 0 (-1)
VB 9 (-3)

De verschuivingen zijn hier veel beperkter: W-Vl maar een zetel (CD&V-> N-VA), O-VL twee (N-VA resp. VLD -> N-VA), A'pen 3 (groen -> sp.a; CD&V/VLD -> N-VA); Limburg 2 (VB -> N-VA, Cd&V -> sp.a), Vlaams-Brabant moeilijk te schatten (16 zetels in BHV/Leuven 2010 <=> nu 17 Nederlandstalige zetels genomen, kan in praktijk 16 zijn, waardoor N-VA nog 1 zetel kan verliezen).

zaterdag, december 03, 2011

Tijd voor een beetje horror

Omzetting in zetels van de Libre-peiling van vandaag:

Groen 5 (=)
sp.a 12 (-1) (West-Vlaanderen)
CD&V 12 (-5) (West-Vlaanderen, Oost-Vlaanderen, Antwerpen, Limburg, Brabant)
N-VA 42 (+15) (overal winst)
openVLD 11 (-2) (Oost-Vlaanderen, Antwerpen)
LDD 0 (-1)
VB 7 (-5) (Oost-Vlaanderen, 2 Antwerpen, Limburg, Brabant)

Ecolo 9 (+1) (Luik)
PS 25 (-1) (Luik)
cdH 9 (=)
MR 15 (=)
FDF 1 (-2)
PP 0 (-1)
FN 2 (+2)

Gezien de peilingshistorie tussen Le Soir en La Libre (cf. Ipsos is naar Le Soir gelokt, peiling wordt aanzien voor betrouwbaarder dan die van Dedicated Research, die de omgekeerde beweging maakte) en het feit dat peilingen in de eerste plaats worden aangekocht om de krant beter te laten verkopen, zou het natuurlijk kunnen dat men binnen de foutenmarge van 3,3% links en rechts wat heeft opgeteld en afgetrokken om de cijfers spectatulairder te laten lijken.

Desondanks is de algemene tendens bijzonder gevaarlijk: hoe kleiner de traditionele partijen worden, hoe gemakkelijker N-VA de zetels opschept. In Antwerpen kan dat makkelijk tot de helft gaan (12/24). N-VA profiteert natuurlijk van het verlies van het Blok en LDD (samen 6 zetels kwijt), maar raapt al de rest eenvoudig op (bijvoorbeeld in Vlaams-Brabant, waar evenwel een lijst "UF" nog iets zou kunnen veranderen), omdat de partij op zich al zo groot is (versnippering = zetelverlies voor de niet-N-VA-partijen).

Ik zou zeggen dat dit een mooie incentive is voor de regering-Elio I om samen te blijven. In dit klimaat "de stekker uit trekken" komt neer op politieke zelfmoord. De VLD staat nu nog twee zetels onder het dieptepunt van 2010. CD&V en sp.a kunnen net nog een voetbalploeg opstellen met hun kamerleden en een trainer op de bank houden. Samen hebben de "independentisten" trouwens een meerderheid in de Nederlandse taalgroep (49/89).

Verdeling over families:
Links 51 (=33%)
Centrum 21 (=14%)
Vlaams-Nationalist 42 (=28%)
Brussels 1 (0,67%)
Liberaal 26 (=17%)
Extreem-rechts 9 (=6%)

vrijdag, december 02, 2011

Boek in Wordle

Weldra verschijnt van mijn hand het boek Op Zoek naar Glorie in Vlaanderen. De Zonnekoning en de Spaanse Successie, 1707-1708 (UGA, vol. CVIII in de reeks Standen en Landen-Anciens Pays et Assemblées d'État). Het nalezen van de laatste drukproef was een mooie gelegenheid om de tekst (518 p.) eens door wordle te halen. Vooral de militairen (Vendôme, Marlborough, Eugenius) lijken groot te staan. Wat ook logisch is, aangezien zij ook in het diplomatieke luik opduiken. "Lodewijk XIV" en "Frankrijk" zijn dan weer de centrale spil van de tekst. Dat "leger" groter staat dan "onderhandelingen", bewijst gewoon dat je meer woorden nodig hebt om militaire inactie uit te leggen (die loopt van april tot oktober), dan de diplomatieke interakten (hoewel die voor de afloop bepalender zijn). De vele maanden ("juli", "augustus", "september") zijn een gevolg van de vele verwijzingen naar archiefstukken.

donderdag, december 01, 2011

Guillaume Dubois by Rigaud

Stéphane Perreau's well documented, excellent blog on Louis XIV' court painter Hyacinthe Rigaud recently featured his magnificent 1723 portrait of Cardinal Guillaume Dubois (1656-1723; see also elsewhere on this blog). The painting (frequently used in my conference presentations) is a gift from heaven for historians of public international law, as it displays the cardinal, main artisan of France's post-Ludovican foreign policy, in front of four books, two to three of which are closely associated to the legal domain. I know no better expression of the symbolic and cultural importance of law as a means of distinction in the Ancien Régime political society.

donderdag, november 24, 2011

Gentse rechtshistorische causerie 19 december: dr. Magnus Ressel


Op 19 maandag december ontvangt het Gentse Instituut voor Rechtsgeschiedenis een Duitse gastspreker, dr. Magnus Ressel (RU Bochum). Hij zal een lezing houden (in het Engels) met als titel "The codification of the principle « Free ship – Free good » in international treaties as a result of conflicts between the Barbary corsairs and the Europeans".

Meer informatie op www.rechtsgeschiedenis.be.

WIP Franse presidentsverkiezingen


Gisteren was ik te gast bij animo nationaal, om er een "Werkcollege Internationale Politiek" te geven over de Franse presidentsverkiezingen. Uit mijn "didactisch materiaal" komt ook het volgende filmpje uit de Guignols, dat de problematische band tussen Franse ethiek ("la patrie des droits de l'homme") en buitenlandpolitiek (verkopen van wapens, kernenergie...) illustreert:

">

Wie de verkiezingen graag volgt met grondig geanalyseerd cijfermateriaal, kan daarvoor terecht op de site van het CEVIPOF (centre d'étude de la vie politique française, Sciences Po).

dinsdag, november 22, 2011

"La banqueroute est inéluctable"

Niet alleen de crisis van de jaren '30 (zoals Roubini uittentreure herhaalt), of die van het systeem-Law en de South Sea Bubble (zoals elders op deze blog), maar ook de financiële problemen van de Franse Revolutie worden met vandaag vergeleken door de grote Franse historicus Jean Tulard. Investeren in grond en stenen, de enige bescherming tegen een hangende climax...

woensdag, november 16, 2011

Peilingen

Zeer terechte opmerkingen van Tom Cochez op apache over de politieke peilingen in België n.a.v. de overname van de Sofres-peiling door Le Soir. Peilingen dienen de verkoop van kranten en zijn hun geld maar waard omdat ze ervoor zorgen dat er een "buzz" is rond het medium die ze uitbrengt. Vandaar ook dat De Standaard en de VRT het de moeite niet vinden Brussel en Wallonië mee te peilen. Gelukkig wonen er nog Franstaligen in Vlaanderen, anders zouden Le Soir en La Libre dat ook niet doen :).

maandag, november 07, 2011

ARTICLE: "From Contract to Treaty. The Legal Transformation of the Spanish Succession (1659-1713)", Journal of the History of International Law - Revue d'histoire du droit international, XIII (2011), nr. 2, 347-375

(image source: Brill)

My article on the legal aspects of the quarrel on the Spanish Succession (1659-1713) in the Journal of the History of International Law - Revue d'histoire du droit international (Brill) just came out and is available on line as well (DOI: 10.1163/15718050-13020004).

Abstract:
The problem of the Spanish Succession kept the European diplomatic system in suspense from 1659 until 1713. Statesmen and diplomats tackled the question. Their practical vision of the law was a necessary complement to legal doctrine. Louis XIV and Emperor Leopold I used incompatible and absolute claims, which originated in private law and Spanish succession law. At the Peace of Utrecht, these arguments completely dissolved. The War of the Spanish Succession thus not only redesigned the political map of Europe: It altered the norm hierarchy in public law, strengthening international law as the framework of the 'Société des Princes'.

See also International Law Reporter.

dinsdag, november 01, 2011

Huise, 1 november 2011

Uitzonderlijk mooie dag voor een eerste november in een uitzonderlijk mooi dorp...















maandag, oktober 31, 2011

Twee kleinere teksten

Deze week verschenen twee kleinere teksten van uw dienaar:

"Figuur in de kijker: Jacques Généréux", Samenleving en Politiek, 18 (okt. 2011), pp. 65-67: een recensie van L'autre société, tweede deel van Jacques Généreux' (Politieke Economie, Sciences Po) trilogie over de antropologische fundamenten van het socialisme. Zie site.


"Boekbespreking: A Transcivilizational Perspective on International Law (Onuma Yasuaki), Wereldbeeld: Tijdschrift voor de Verenigde Naties, 35 (2011/3), nr. 159, pp. 51-52. Zie site.

maandag, oktober 24, 2011

La dette des États: une tentation de toujours ?


Opnieuw een verrukkelijke uitzending van "Concordance des temps" met Jean-Noël Jeanneney over de staatsschuld. Pal in het weekend van de eurocrisis komt hij terug op de geschiedenis van de staatsschuld. Ook in mijn eigen onderzoek bepalen de uitslaande vlammen van een financiële crisis een groot deel van de handelingsvrijheid van politici: het instorten van de Bank van John Law ("Jean Lass") in Frankrijk en de crash van de aandelen van de South Sea Company, ongeveer terzelfdertijd in Engeland deden tijdens het depouilleren in Londen eind 2009 bijzonder eigentijds aan...

Ter herinnering: Law stelde voor om in Frankrijk een Nationale Bank op te richten, zoals dat in Engeland was gebeurd onder Willem III (1689-1702). De Bank plaatste de overheidsschuld bij het publiek en liet zo toe dat de staat zich -met de belastingopbrengsten als ultiem onderpand- in belangrijkere mate kon financieren dan wanneer er rechtstreeks met bankiers diende te worden onderhandeld. Na de Spaanse Successieoorlog zag de Whig-regering-Stanhope/Sunderland heil in de nochtans door de vorige Tory-regering opgerichte South Sea Company om de schuld over te kopen (met kapitaal dat door particulieren op de beurs was samengebracht), in de hoop dat latere opbrengsten deze schulden zouden overtreffen. De crash van de SSC (waarin veel vooraanstaande politici aandeelhouder waren) leidde tot de machtsovername door Robert Walpole via de sleutelpost van First Lord of the Treasury (eerste minister 1721-1742).



Ook de Republiek der Verenigde Provinciën maakte massaal gebruik van een dergelijk systeem, dat haar -door lagere rentevoeten dan bijvoorbeeld Frankrijk- toeliet meer financiële armslag te hebben (en dus ook meer troepen te betalen dan de fiscale "assiette" rechtstreeks had toegestaan). Staatsschuld is uiteindelijk een manier om de overheid toe te laten grote projecten op te zetten. Terugbetalen gebeurt in de hoop dat ofwel de inkomsten groeien, ofwel de inflatie sterk stijgt, waardoor het vaste rendement van de schuldeiser relatief minder zwaar te dragen zal zijn voor de schuldenaar. Vóór het systeem van Law had de Franse staat geen andere oplossing dan zich rechtstreeks in de schulden te steken bij particuliere financiers, die meestal vroegen om de verpachting van een of andere belasting. Dit systeem zorgde ervoor dat particulieren de (meestal indirecte) belastingen inden. De financiële elites koloniseerden op die manier ook het Hof. Madame de Pompadour, de langst dienende maîtresse van Lodewijk XV, was bijvoorbeeld een pion van de Pâris-clan, een machtige groep geldschieters die tijdens de Spaanse Successieoorlog hun fortuin op de Franse staat hebben gemaakt en eerder ook al de hertog van Bourbon (eerste minister 1723-1726) in hun klauwen hadden. Een ander gevolg was dat de koning in slechte tijden voortdurend zijn eigen inkomsten van de volgende jaren moest afgeven om de uitgaven van het lopende jaar te dekken. Het systeem moest wel eindigen in een tijdelijk bankroet: de staat betaalt niets meer terug => de schuldeiser gaat op de fles => de staat begint gewoon terug vanaf nul.


Law wou tijdens de regeerperiode van Lodewijks neef, de Regent Filips van Orléans (1715-1723), de oplossingen uit Engeland en de Republiek toepassen om de overheidsschuld na de regeerperiode van Lodewijk XIV te verlichten. Op het einde van Lodewijks leven werden immers kolossale schulden gemaakt om de militaire uitgaven van de Spaanse Successieoorlog (1702-1714) te dekken (zelfs het smelten van het tafelzilver in Versailles en beslag op de Spaanse zilvervloot volstonden niet meer). Met belastingen alleen kon de Franse staat het niet meer halen (de situatie was zodanig extreem dat -geïnspireerd op Vauban- een van de eerste vormen van proportionele, niet aan privileges gebonden inkomstenbelastingen werd ingevoerd, tot groot ongenoegen van adel en clerus).


De Compagnie des Indes "kocht" de staatsschuld over en bouwde haar kapitaal op met geld dat de aandeelhouders haar toevertrouwden. Die aandeelhouders stemden dan weer toe in die operatie, in de hoop fabelachtige opbrengsten te halen uit de koloniale handel. Het liep storm aan de lokalen in de Rue Quincampoix in Parijs (waar nu het Centre Wallonie-Bruxelles zit, tussen Centre Pompidou en de Boulevard de Sébastopol). De Compagnie kreeg op den duur het recht om zelf papiergeld te drukken, waarvoor het onderpand werd gevormd door haar goudvooraad. Toen men echter met winst begon te verkopen op de top van de speculatie, crashte de koers van het aandeel naar beneden en bleek... dat er veel minder werkelijke waarde stond tegenover het papiergeld dat was uitgegeven. Zoals altijd met dergelijke financiële bubbels, verrijkten enkele individuen zich buitensporig (onder andere de hertog van Bourbon) en belandden velen in de armoede.


Achteraf bekeken zijn historici niet onverdeeld negatief over de passage van Law (die Frankrijk is uitgevlucht, om via Brussel uiteindelijk in Maastricht te overlijden). De economie herstelde relatief snel van de speculatiecrisis en de staatsschuld was effectief grotendeels weggewerkt. Frankrijk kende een heel rijke achttiende eeuw. Dat het politieke systeem aan het einde inklapte en de staat opnieuw kreunde onder de schulden, had niet zozeer te maken met economische problemen, als wel met een slechte organisatie van de fiscaliteit.

Jeanneney komt terug op deze en andere episodes met Gérard Beaur, onderzoeksdirecteur aan het CNRS en aan de ÉHESS. Alles kan hier herbeluisterd worden.

zondag, oktober 16, 2011

Zetels peiling VRT/De Standaard

Met enige vertraging, de zetels van de peiling van 8 oktober ll.:
groen 7 (+2; Oost-Vlaanderen, Vlaams-Brabant)
sp.a 13 (-1; West-Vlaanderen)
cd&v 18 (+1; West-Vlaanderen)
n-va 35 (+8; 2 in Oost-Vlaanderen, +1 West-Vlaanderen, +1 Limburg, +2 Antwerpen, +2 Vlaams-Brabant)
openVLD 10 (-3; -1 in Oost-Vlaanderen, Antwerpen, Vlaams-Brabant)
LDD 0 (-1)
VB 7 (-5; -2 Oost-Vlaanderen, -1 Limburg, Antwerpen, Vlaams-Brabant)

Zoals wel vaker met deze peiling, ben ik eerder sceptisch.

vrijdag, oktober 14, 2011

Une belle promenade à travers le XVIIIe siècle français


Fortement recommandé (aussi, et peut-être en particulier, à l'attention du lecteur intéressé mais non-initié): La France des Lumières 1715-1789 de Pierre-Yves Beaurepaire, tome paru dans la Nouvelle histoire de France dirigée par Joël Cornette (cf. amazon). Le volume épais ne radine pas sur les images et conte le dix-huitième siècle français comme une visite guidée d'une exposition rassemblant les pièces-merveilles de toute l'Europe. La Régence, par exemple, s'ouvre avec L'Enseigne de Gersaint de Watteau (acheté par Frédéric le Grand et conservé au Château de Charlottenbourg - on y met littéralement Louis XIV dans le coffre, pour entamer une ère nouvelle) et le Lit de Justice du 12 septembre 1715 cassant (ou contournant) le testament de Louis XIV (tableau conservé à l'hôtel Carnavalet, où l'on voit la foule rouge, bleue et or valser autour de la Saint-Chapelle sur l'Île de la Cité), pour continuer avec le lit de justice de la majorité de Louis XV en 1723, le tableau du retour du cortège de son sacre à Reims en 1722, la Sorbonne en assemblée contre la réception d'Unigenitus... La guerre de Succession d'Autriche (batailles de Fontenoy et de Lawfeld) retrouve les tableaux du château de Versailles (plus ou moins cachés dans les appartements de Louis XV, qu'on ne visite pas lors du tour des Grands Appartements).

Bien sûr, le texte (836 pages) reste une synthèse d'une multitude de dossiers (ex. affaire John Law, problèmes parlementaires) bien plus complexes (ex. toute la politique étrangère de la période de Louis XIV à la mort de Fleury, qui m'intéresse bien sûr le plus, semble passer assez vite, insérant juste un petit passage sur la guerre de succession de Pologne, visant cependant en premier lieu les conséquences lotharingiennes). Le visuel (des détails de tableaux judicieusement choisis occupant la première page d'un chapitre) ou encore la citation réclament un espace considérable (allant peut-être jusqu'à la moitié ?). 

Cependant, l'ensemble est assez riche pour reprendre les tendances majeures et mettre en avant les contrastes dans cette période relativement homogène (Louis XV/Louis XVI). Un point de repère idéal à côté des manuels connus (comme celui d'Olivier Chaline ou de Lucien Bély.

vrijdag, september 30, 2011

"Zentral im Lehnswesen nach Ganshof: das flämische Lehnsrecht, ca. 1000-1305" (D. Heirbaut)


Andere recent verschenen rechtshistorische publicatie: mijn promotor publiceerde een overzichtsartikel over het Vlaamse leenrecht (waarvoor hij een van de grote specialisten is) in het gerenommeerde Duitse Zeitschrift der Savigny-Stiftung für Rechtsgeschichte (Germanistische Abteilung), onder de titel "Zentral im Lehnswesen nach Ganshof: das flämische Lehnsrecht, ca. 1000-1305" (Band 128, pp. 300-347). Wie een up-to-date en wetenschappelijke synthese zoekt van het Vlaamse leenrecht, weet dus voortaan waar kijken.

TIJDSCHRIFT: Pro Memorie. Bijdragen tot de Rechtsgeschiedenis der Nederlanden XIII (2011/1) (ISSN 1566-7146)







(afbeelding: Verloren)

In de recentste aflevering van het tijdschrift Pro Memorie verscheen een uitgebreidere versie van prof. Wijffels' (UCL/Leiden/CNRS Dijon) inleiding op de recentste Rencontres d'histoire du droit de la Fondation Biermans-Lapôtre (afgelopen mei), onder de titel "Justitie en behoorlijk bestuur: Hans Vredeman de Vries' schilderijen in het stadhuis van Danzig (Gdánsk)" (pp. 103-118). Alweer een reden om een abonnement te nemen op dit Belgisch-Nederlandse tijdschrift (zie ook een kleine recensie van uw dienaar, waarin de lijvige Ripperda-biografie van Sytze van der Veen vanuit rechtshistorisch oogpunt wordt bekeken).

Nieuwe website Rechtsgeschiedenis.be



Collega Sebastiaan Vandenbogaerde heeft de site www.rechtsgeschiedenis.be, de webstek van het Gentse Instituut, in een nieuw kleedje gestoken. Voor alles wat u altijd al had willen weten over rechtshistorische couranten of causerieën, of over het menselijke raderwerk van deze wetenschappelijke machine.

maandag, september 26, 2011

Zetels peiling Libre



Vandaag brengt La Libre Belgique een nieuwe barometer uit. Jammer genoeg kon men niet voorzien dat een communautair akkoord ten tijde van publicatie een heel stuk waarschijnlijker zou zijn dan tijdens de afname van de peiling.

Ik heb geprobeerd de zetels te verdelen uitgaande van een splitsing van BHV. Aangezien het echter helemaal niet duidelijk is:
- hoe de inwoners van de zes faciliteitengemeenten zullen stemmen
- of er een Franstalige eenheidslijst komt in Halle-Vilvoorde
- of er een Nederlandstalige eenheidslijst komt in Brussel

Ben ik ervan uit gegaan:
- dat de Franstalige stemmen in de rand verloren zijn (wat niet zo zal uitdraaien, de inwoners van de zes faciliteitengemeenten kunnen en bloc in Brussel meestemmen, of een FDF-lijst kan in heel Vlaams-Brabant opkomen; MR staat hier dus ondergewaardeerd)
- dat de Nederlandstalige stemmen in Brussel verloren zijn (wat wél waarschijnlijk is)

Ook geen rekening mee gehouden: de splitsing van het kartel MR-FDF.

Ter herinnering: Franstalige stemmen in de kantons Halle-Vilvoorde (Asse, Halle, Lennik, Meise, Vilvoorde, Zaventem, 2010):
Ecolo 10.355
PS 16.391
cdH 10.614
MR 33.081 (dat is al bijna genoeg voor een zetel; ofwel in HV, ofwel in Brussel)
PP 4.925
FN 912
Samen 76.278 (min of meer twee zetels)

(Maingain haalt in deze kantons 12.330 van zijn 62.000 voorkeurstemmen; dat is 20%, maar ook niet meer dan dat; Onkelinx heeft er amper iets te verliezen: 4.546 van de 40.600, ongeveer 12%; Milquet 4.910, of 15%; De Wever haalde voor de Senaat in dezelfde kantons 65.515 stemmen, dat is drie keer zoveel als de drie Franstalige kopstukken samen...)

De twee nieuwe kieskringen Vlaams Brabant en Brussel krijgen elk een deel van de 22 BHV-zetels: 12 voor Brussel (459.593 stemmen), 10 voor Halle-Vilvoorde (374.513).

Er is evenmin rekening gehouden met het bureau voor Belgen in het Buitenland (dan wel degenen onder hen die ervoor gekozen hebben in BHV te stemmen). De impact hiervan was verwaarloosbaar in 2010. Door de aangekondigde versoepeling van de procedure (concessie voor de MR) zouden er meer kunnen opduiken bij een volgende verkiezing. In 2007 ging het om 16.000 stemmen (nog geen halve zetel), in 2010 om amper 8.300 (waarvan 28% MR).

Het hele verhaal gaat uiteindelijk maar over één of twee zetels, dus zoveel maakt het uiteindelijk niet uit.

Cijfers (om Bart Maddens wat te jennen, onderverdeeld per gewest):
Vlaanderen
Groen 5 (=)
sp.a 13 (=)
cd&v 14 (-3)
N-VA 39 (+12)
open VLD 10 (-3)
LDD 0 (-1)
VB 8 (-4)

Brussel
Ecolo 2 (=)
PS 4 (=)
cdH 2 (=)
MR 4 (gezien de splitsing van het kartel: misschien 2 voor FDF ?) (-1)

Wallonië
Ecolo 7 (+1)
PS 22 (=)
cdH 7 (=)
MR 13 (-1)

Per provincie (in Vlaanderen):
West-Vlaanderen
groen 1 (=)
sp.a 3 (=)
cd&v 3 (-1)
N-VA 6 (+2)
openVLD 2 (=)
LDD 0 (-1)
VB 1 (=)

Oost-Vlaanderen
groen 1 (=)
sp.a 3 (=)
cd&v 3 (=)
N-VA 8 (+2)
openVLD 3 (-1)
VB 2 (-1)

Antwerpen
groen 2 (=)
sp.a 3 (=)
CD&V 3 (-1)
N-VA 11 (+3)
openVLD (-1)
VB 3 (-1)

Limburg
groen 0
sp.a 2 (=)
cd&v 2 (-1)
N-VA 6 (+2)
openVLD 1 (=)
VB 1 (=)
(hier zitten cd&v, vld, vb en vooral sp.a allemaal dicht bij de laatste N-VA-zetel; in geval van een sp.a-groenkartel -eeuwig probleem in de "groene" provincie waar er nooit een groene zetel is- geldt opnieuw dat er bijna automatisch een zetel méér komt voor rood en groen, en een minder voor N-VA)

Vlaams-Brabant
groen 1 (=)
sp.a 2 (=)
cd&v 3 (=)
N-VA 8 (+3)
openVLD 2 (-1)
VB 1 (-1)
(als je vroegere en huidige zetels vergelijkt, komt het niet overeen => Franstalige stemmen Halle-Vilvoorde buiten beschouwing gelaten; uitgangspunt zijn zetels uit BHV en Leuven in 2010, ervan uitgaande dat Nederlandstaligen in Brussel toch geen zetels halen)

woensdag, september 14, 2011

Geen regels voor de sterken

Van wie komt de volgende uitspraak ?
"Il est inconcevable qu'une Société de mille personnes au plus, qui sont presque tous Bourgeois de quelque Ville de Holande, responsables en leurs biens & en leurs vies à la Jurisdiction civile & ciriminelle du Magistrat, & qui ont pour Chefs, ou plûtôt pour premiers Administrateurs, dix sept Hommes, soumis comme eux à la Puissance Souveraine, & Municipale de la Province, & de la Ville, où ils habitent [...] forment une République, formidable à tous les Princes."

Een stuk uit een tirade tegen het internationale grootkapitaal van Jean-Luc Mélenchon of Olivier Besancenot ? Een discours van Arnaud Montebourg, PS-kandidaat van de "demondialisatie" ?

Mis.

Een zin van Jean Du Mont de Carelskroon (1667-1727), Keizerlijk historiograaf en vermaard verdragencompilator, die zich in 1726 (anoniem) uitlaat over de verstikkende almacht van de Hollandse Handelscompagnieën. In theorie onder de wet, in de praktijk erboven. Op papier gelijk met de bemanning op het dek, in de feiten aan het stuur van het schip van staat, wiens bestuurders slechts stromannen zijn. Geglobaliseerde elites die zich in de feiten boven de openbare macht bevinden, het is allemaal niet nieuw...

zaterdag, september 10, 2011

PPDA M'A TUER


De campagne voor de primaires draait nog een paar weken, debatten tussen de kandidaten moeten nog komen, maar... de perspectieven voor een socialistische overwinning in 2012 lijken toch een stuk minder optimistisch dan vorig jaar.

Alle hoop lag tot voor kort bij Martine Aubry, als ernstig en onaantastbaar alternatief voor DSK. Helaas voor haar hangt ze in de peilingen een stuk achter François Hollande te bengelen. Nu goed, peilingen zijn relatief, aangezien men zelfs niet weet wié zal gaan stemmen bij de primaires op 9 en 16 oktober, die openstaan voor alle linkse sympathisanten.

Hollande is nochtans geen verbluffend sterke kandidaat. De eeuwige wauwelaar heeft nooit een sterk standpunt ingenomen over eender welk thema en was tien jaar lang een zeer bleke "premier secrétaire" van een verdeelde PS (1997-2007).

Daartegen zou je toch gemakkelijk moeten kunnen winnen. Vooral met de steun van de meeste grote PS-kanonnen (Bertrand Delanoë, Pierre Mauroy, Laurent Fabius, Elisabeth Guigou, Jean-Christophe Cambadélis) en opkomende talenten (Anne Hidalgo, Bruno Julliard).

Maar neen ! Aubry is geen echte campaigner en heeft moeite om echt enthousiasme los te weken bij de basis. Sinds de start van het nieuwe schooljaar zijn ook de Guignols de l'Info terug. Wat begon als een ietwat overdreven karikatuur ("Face à Martine Aubry, même un cochon peut être élu") begint nu toch wel erg op de realiteit te lijken. Aubry's eerste grote meeting in Toulouse wordt door alle observatoren gezien als een weinig begeesterende flop. Le Petit Journal (de andere satirische gesel van Canal+) wist aan te tonen dat er aan de deur geselecteerd werd tussen jongeren en minder jongeren (om mooie tv-beelden te krijgen). In flagrante tegenspraak met het discours van de kandidate. De houterige en vervelende Aubry wordt nu opgevoerd als een running gag.

Wat is het belang van een dergelijk programma ? Het beslist geen verkiezingen op zich, maar zet wél de toon voor de campagne. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat Balladur in 1995 in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen gewipt is door de beeldvorming in de veel bekeken poppenshow. Aubry heeft bovendien het nadeel dat haar vervelende en ellenlange toespraken inderdaad zelfs de meest overtuigde supporters doen indommelen...

Bijgevolg stelt zich de vraag: wie van deze bende weinig overtuigende kandidaten (om nog maar over de compleet doorgeslagen Ségolène Royal te zwijgen) kan Sarkozy -onvergelijkbaar campagnebeest- of een van de centrumkandidaten (bijvoorbeeld Jean-Louis Borloo) de baas ? Aubry draagt al mijn persoonlijke sympathie weg, maar ik vrees dat ze de campagne gewoon niet aankan.

woensdag, augustus 24, 2011

Oneerlijke Grieken, profiterende Finnen...

De koosnaampjes vliegen over en weer tussen de Europese staten na de lage streek van Finland om zekerheden te eisen en zich zo te onttrekken aan het gezamenlijke reddingsplan. Georges Ugeux wijst er echter op dat de schuld bij beide partijen ligt: de Grieken mogen niet zomaar één van hun schuldeisers bevoordelen.

(edit: het verhaal gaat verder, Amerikaanse schuldeisers proberen met een class action op te komen tegen de Griekse staat)

dinsdag, augustus 16, 2011

Onderhandelingsraad

Nieuwe wijsheid van Réal de Curban (La science du gouvernement, 1764, 623). Met de dag toepasselijker ('Wir zahlen nicht für Griechenland' 'Tea Party !' 'Corridor !' 'Vlaamse rechtlijnigheid').
Un Prince qui a conclu un Traité, doit considérer comme un gain ce qu'on lui a laissé, & non comme une perte ce qu'on lui a ôté. Il n'a fait qu'imiter le Commandant d'un vaisseau battu de la tempête, qui fait jetter des marchandises dans la Mer, pour l'en décharger, dans la crainte du naufrage et d'une perte totale.

maandag, augustus 15, 2011

De juridische kant van het Griekse verhaal

Interessante blogpost van Michael Waibel (de expert in dit soort zaken) op EJIL!Talk, met referentie aan een zaak voor het Permanent Hof van Internationale Justitie in de jaren '20 tussen de Griekse Staat en... België (ten behoeve van een particulier wiens schuldvordering niet voldaan werd in een eerder Grieks faillissement).

vrijdag, augustus 12, 2011

"Règle d'or"

De nieuwe ronde financiële crisis zorgt voor een nieuwe golf politiek debat in Frankrijk. Sarkozy wil een "gulden regel" in de grondwet laten schrijven, volgens dewelke de begroting in evenwicht moet zijn. Realistisch ? De begroting is al meer dan dertig jaar niet in evenwicht... Hij hoopt de socialisten in elk geval klem te zetten en af te schilderen als onverantwoordelijk met de staatsfinanciën.

Laurent Fabius gaf gisteren op RMC een briljant interview over de schuldenproblematiek, waarbij hij de bal terugkaatste naar Sarkozy ("we stemmen dat alleen als je het gat dat je zelf gemaakt hebt, terug dicht"), maar ook een bredere analyse maakte.

[edit: een aanzet voor Martine Aubry, die vandaag haar eigen "règle d'or" online plaatst:

En pleine crise de l'endettement et de la spéculation, M. Sarkozy réclame une limitation constitutionnelle des déficits. Le sérieux en matière financière est une révélation tardive pour celui qui, à quelques mois du jugement des Français, cherche d'abord à faire oublier sa responsabilité, celle d'un endettement qui aura doublé au cours des dix dernières années de gestion UMP.
La "règle d'or" qui est proposée, bien peu contraignante en vérité, est d'abord un exercice de communication dont le procédé n'est pas nouveau et le discours classique : la gauche pousserait au déficit des finances publiques tandis que la droite les ramènerait à l'équilibre.
Dispendieux contre sérieux, poches percées contre caisses remplies, c'est la fable de l'UMP pour 2012. Hélas pour la droite, cette fiction se heurte aux faits, d'autant plus têtus qu'il s'agit de chiffres incontestables.
Les précédents sont accablants pour les conservateurs d'ici et d'ailleurs. Aux Etats-Unis, Reagan et Bush ont creusé les déficits que Clinton dut résorber, et c'est désormais Obama qui doit faire face à l'irresponsabilité des républicains. En France, c'est Edouard Balladur, premier ministre secondé par son ministre du budget Nicolas Sarkozy, qui augmenta la dette de 50 % entre 1993 et 1995.
Alain Juppé parla à l'époque d'une gestion "calamiteuse", et c'est la gauche qui fit baisser le poids de la dette dans le produit intérieur brut (PIB) entre 1997 et 2002. Sur l'ensemble de la période 1981-2011, la dette est passée de 21 % à 82 % du PIB : 75 % de la hausse s'est produite sous une gouvernance de droite !
Les résultats récents sont plus implacables encore pour l'actuelle majorité. Depuis 2002, les deux tiers de l'endettement sont dus aux cadeaux fiscaux accordés à une minorité de privilégiés, comme l'a établi la Cour des comptes.
Même en retranchant les 100 ou 150 milliards d'euros de dette liée à la crise financière de l'automne 2008, les années Sarkozy resteront celles de l'explosion historique de la dette.
Autre point noir : le déficit de la Sécurité sociale. Lorsque j'ai quitté le ministère des affaires sociales fin 2000, les comptes sociaux étaient non seulement rétablis, mais en excédent. Deux présidents et sept ministres UMP plus tard, le seul déficit de la Sécurité sociale atteint 25 milliards d'euros !
La prétendue "règle d'or" révèle l'aplomb de son initiateur : non content de l'avoir négligée depuis qu'il préside le pays, lui-même se garde bien d'en appliquer la logique dès à présent ! Bien sûr, le gouvernement a adressé à la Commission européenne un programme de retour des déficits sous l'étiage des 3 % en 2013.
L'ennui est que personne - ni à Bercy, ni à Bruxelles, ni à Berlin - n'estime crédibles les hypothèses qui fondent cette promesse. La hausse "spontanée" des rentrées fiscales de l'Etat affichée à 7 % en 2013, alors même que ne sont prévus ni changement de taux ou d'assiette, ni aucune remise en cause des cadeaux aux plus hauts revenus ou aux très grandes entreprises ? Irréaliste, évidemment !
Quant à une croissance de 2,5 %, faute de politique économique favorable à l'emploi, à la consommation des ménages et à l'investissement des entreprises, elle est désormais improbable, comme en témoignent, hélas, les mauvais résultats enregistrés au deuxième trimestre.
La vérité est que la politique actuelle est une impasse. Sans croissance, dette et déficits ne se réduiront pas ; sans ressources nouvelles, les coupes aveugles dans les dépenses aggraveront la crise.
Même si la situation n'est pas la même, le scénario grec l'enseigne à tous les pays européens. Les résultats en France sont mauvais parce que la politique est mauvaise. Il faut en changer. Et il y a urgence.
Si le président sortant a le souci sincère de l'intérêt national, si pour une fois il joint les actes à la communication, il lui faut prendre plusieurs décisions positives, et cela dès maintenant et pour le budget 2012. J'en propose trois, qui pourraient relancer la croissance et l'emploi tout en réduisant les déficits.
Tout d'abord, supprimer la défiscalisation des heures supplémentaires, véritable hérésie économique qui bloque les embauches - comme vient de le montrer un rapport parlementaire -, pour financer immédiatement un grand plan de création d'emplois pour les jeunes dans les secteurs de l'innovation sociale et environnementale.
Deuxième mesure, abaisser à 20 % l'impôt sur les sociétés des entreprises qui réinvestissent leurs bénéfices, et l'augmenter sur celles qui privilégient les dividendes : l'investissement s'en trouvera dynamisé principalement dans les PME, sans coût pour les finances publiques.
Et, enfin, engager un premier train de réduction véritable des niches fiscales. Députés et sénateurs socialistes ont fait de nombreuses propositions, chaque fois repoussées par le gouvernement : la niche Copé sur les plus-values de cessions de filiales pour les holdings, la réduction de l'impôt sur la fortune, le rapprochement de l'imposition des revenus du capital avec ceux du travail... plus de 10 milliards d'euros peuvent être, dès 2012, utilement récupérés pour les comptes publics sans impact négatif pour les classes moyennes et pour l'économie réelle.
Au-delà de l'urgence, il faudra aller plus loin. Il y a un chemin pour sortir notre pays de la crise. Il consiste à s'attaquer en même temps aux trois déficits dont la France souffre : déficit des finances publiques, déficit d'emploi, déficit de compétitivité. C'est en agissant rapidement sur l'emploi et l'investissement que nous rétablirons la confiance et la croissance.
C'est par une action continue en matière d'innovation et par une nouvelle ambition industrielle que nous nous imposerons dans la compétition mondiale. Et c'est par une croissance durable associée à une gestion sérieuse de l'argent public que nous réduirons dette et déficits. Concrètement, comment y parvenir ?
Forte du soutien des Français, je procéderai à une profonde réforme de la fiscalité qui l'adapte aux exigences de justice, de modernité et d'efficacité.
Pour les particuliers, la réforme sera conduite avec une idée-force : à revenu égal, impôt égal, ce qui signifie que les revenus du capital cesseront d'être moins taxés que ceux du travail, et que le caractère progressif de l'impôt sera rétabli, restaurant ainsi la justice sans laquelle les efforts ne sont que bénéfices pour quelques-uns et sacrifices pour la majorité des Français.
Ces mêmes principes nous conduiront à supprimer nombre de niches fiscales - comme le Fonds monétaire international (FMI) nous y invite. Soixante-dix milliards de cadeaux fiscaux ont été accordés depuis 2002, qui n'ont rien apporté à notre pays et ont souvent contribué à creuser les inégalités.
Nous annulerons 50 milliards de ces dépenses inefficaces économiquement et injustes socialement. J'allouerai ses ressources pour moitié à la baisse du déficit et pour moitié aux financements des priorités qui sont les miennes, au premier rang desquelles l'emploi, l'école et la sécurité.
Oui, il faudra assumer que certaines politiques, essentielles pour la croissance, ou malmenées par M. Sarkozy, reçoivent des moyens nouveaux. Toutefois - c'est un engagement que je prends - il ne s'agira pas le plus souvent de dépenses additionnelles, mais de nouvelles approches qui rendent plus performante l'action publique. Ainsi, je réorienterai vers la construction de logements sociaux et l'accession sociale à la propriété les marges dégagées par la réduction des avantages fiscaux qui ne font qu'alimenter la spéculation immobilière.
Pour stimuler la compétitivité, au-delà des mesures d'urgence, je rehausserai l'effort de recherche publique et privée ; j'engagerai enfin la transition énergétique du pays ; je créerai une Banque publique d'investissement sous forme de fonds régionaux qui soutiendra filières d'avenir, industries stratégiques et PME ; je défendrai la création d'un gouvernement économique européen, d'une politique commerciale imposant la réciprocité des règles et des sauvegardes et ainsi que d'une régulation ferme du système financier.
La règle pour les 50 milliards de niches fiscales, je l'appliquerai aussi aux fruits de la croissance : 50 % pour le désendettement, 50 % pour les investissements du futur, voilà ma "règle d'or", celle que je suivrai avec constance et détermination si je suis élue présidente. Et c'est ainsi que je respecterai l'engagement européen de la France d'un retour de ses déficits en dessous de 3 % en 2013. Et c'est ainsi que notre pays renouera avec la croissance, l'emploi et le progrès.
Parce que la situation de notre pays est grave, et parce que des dégâts considérables peuvent à nouveau lui être causés dans les mois qui viennent si l'on continue à faire fausse route comme aujourd'hui, je dis à M. Sarkozy de ne pas perdre de temps dans de faux débats sur une pseudo-règle qui ne règle rien. Il est temps de passer aux actes pour réduire les déficits et pour soutenir la croissance et l'emploi. Dans une démocratie, le débat avec l'opposition doit être naturel. C'est ma conception de la politique. Je fais aujourd'hui des propositions précises. Discutons-en, dans l'intérêt de notre pays !

donderdag, augustus 04, 2011

Etentje SAMEN op 17 en 18 september

 

Elk jaar organiseren burgemeester, schepenen en raadsleden van de SAMEN-ploeg een populair etentje in ontmoetingscentrum de griffel. Ook dit jaar is dat niet anders. Kom ons gerust vervoegen met uw familie en bekenden. Heeft u vragen over de doortocht van Ouwegem ? Over de sporthal ? Over een tegemoetkoming vanwege gemeente of OCMW ? Over iets anders ? Misschien gewoon zin om eens kennis te maken ?Onze mandatarissen bedienen u, maar staan -zoals steeds- ook open voor alle suggesties of opmerkingen. Of gewoon om u te helpen met raad en daad.

U kan bij ons terecht op zaterdag 17 september en zondag 18 september. Zoals de gewoonte dat wil, is er op zaterdagnamiddag een gratis koffietafel voor onze senioren, die zich dit jaar opnieuw mogen verheugen op een optreden van de Zingemse nachtegaal Chris Vandecauter.

's Avonds en op zondagmiddag kan je bij ons terecht voor de volgende gastronomische formules:

- Tongrolletjes in roomsaus (€ 13)
- Varkensgebraad (€ 13)
- Kalkoengebraad (€ 13)
- Balletjes in tomatensaus (€ 13)
- Balletjes in tomatensaus voor -12-jarigen (€ 7)

Kaarten zijn te verkrijgen bij onze bestuursleden:

- Carine Seynaeve (tweede schepen, schepen van onderwijs)
- René Knops (OCMW-voorzitter en schepen van sociale zaken)
- Mireille De Vos (OCMW-raadslid)
- Frederik Dhondt (OCMW-raadslid)
- Jean Pierre Cnudde (ere-burgemeester, penningmeester)
- Eric Dubois (bestuurslid)
- Hendrik De Backer (bestuurslid)

Zie ook http://zingem.s-p-a.be.

woensdag, augustus 03, 2011

Maingain middeleeuws ?


Bruno Tobback verklaarde vorige week op Matin Première dat een corridor eisen tussen Wallonië en Brussel "middeleeuws" is, "zoals Karel V die een weg wil om naar zijn gebieden te trekken".

Ik ga zeker akkoord met de redenering dat Brussel de hoofdstad van België is, en corridors alleen maar in een niet-Belgische logica zin kunnen hebben.

Toch vraag ik me af of het juist is om dit "middeleeuws" te noemen. Waarom ? De situatie van Brussel (sterk Franstalig gebied) ten opzichte van Wallonië doet eerder denken aan die van de vele feodale enclaves die onze streken (en heel Europa) kenmerkten... in de Middeleeuwen. De overgang naar territoriale gehelen, waar één soeverein heerst, is eigenlijk veel "moderner".

Enclaves met elkaar verbinden om tot een homogeen grondgebied te komen, dat is "juré craché" Lodewijk XIV, een dikke anderhalve eeuw later dan Karel V. Lodewijk heeft bij zijn veroveringen in de Elzas en de Zuidelijke Nederlanden de enclaves willen uitroeien, door al het grondgebied ertussen eenvoudig te annexeren. In de Elzas gebeurde dit door de "Chambres de Réunion" binnen de regionale Parlementen (koninklijke gerechtshoven), die eenzijdig de feodale leenheren daagden, om hen vervolgens te vragen hun eed van trouw aan de Franse koning, en niet langer aan de Keizer af te leggen. Op die manier verbrak Lodewijk XIV de band van de lokale heren met het Keizerlijke leenrecht (meerdere lokale heren behoorden tot de Rijksadel)... en schond hij ook de verdragen van Westfalen (1648), waar slechts beperkte gebieden onder Franse soevereiniteit kwamen. De Franse aanspraken werden echter gegrond op een relatief nieuw juridisch beginsel: dat van de soevereiniteit: van zodra een leen kon gezien worden als een dependentie van een ander leen, dat de Koning van Frankrijk reeds bezat, werd het statuut van de leenman in kwestie als "onmiddellijke rijksstand" (= rechtstreeks afhangend van de rijksdag) voor onbestaande gehouden.

In de Zuidelijke Nederlanden sloot Lodewijk eerst de vrede van Aken af (1668, waarbij grote Franse tentakels tot diep in de Zuidelijke Nederlanden reikten, onder andere via Oudenaarde) en vervolgens die van Nijmegen (1679, waar de Franse veroveringen op een min of meer rechte lijn worden gezet). Tussen de verdragen door probeerden commissarissen van de Spaanse en Franse regering zoveel mogelijk te knabbelen aan de bepalingen van het verdrag (net zoals Maingain dat vandaag doet met de indeling in taalgebieden in artikel 4 van de Grondwet).

(kaart van de "corridors" die de Vrede van Aken in de Zuidelijke Nederlanden instelde; voorbode van latere Franse annexaties, want dienend als pasmunt en praktisch niet erg nuttig => alle grenzen waren ook douanegrenzen, waardoor om de haverklap tolbureau's het handelsverkeer bemoeilijkten; de "enclaves" komen op zich niet voort uit het verdrag van Aken, maar uit de oudere feodale onderbouw van het systeem - niet te zien op deze kaart, aangezien het soms om gehuchten gaat)

Een beetje zoals Maingain nu, dus. Zie daarover het standaardwerk van Nelly Girard d'Albisson, Genèse de la frontière franco-belge: les variations des limites septentrionales de la France de 1659 à 1789. Voor het Waalse geval (waar alles nog veel ingewikkelder is inzake bv. Chiny en Luxemburg, zie Hervé Hasquin, Louis XIV face à l'Europe du Nord, Brussel: Racine, 2005).

Misschien zou een middeleeuwse logica (grondgebied volgt de persoonlijke verhouding tussen degene die het bezet, en degene van wie hij het in leen heeft) veel beter passen bij de huidige band tussen Brussel als hoofdstad en Wallonië: Waalse vazallen (burgemeesters/parlementsleden voorzover ze een eigen "fief" houden) beschikken over een overgangsrecht naar de hoofdstad, maar zonder dat dit iets verandert aan de banden tussen andere vazallen (Vlaamse, Brusselse burgemeesters en dignitarissen) van dezelfde leenheer (Albert) en die laatste, vorst van wie ze hun eigen landen in leen houden. Hetzelfde geldt dan voor 's konings onderdanen over het hele grondgebied. Een homogenisatie van het grondgebied, zoals Maingain die vraagt, komt eigenlijk pas veel later... Dus kan je zijn plan maar moeilijk middeleeuws noemen.

Clemenceau

Interview met Michel Winock over zijn biografie van Clemenceau... opgenomen in de Cité Internationale Universitaire de Paris in 2007 (zie eerdere blogpost hier). Teruggevonden op het onvolprezen ina.fr.



(edit: embedded player werkt niet, zie permalink hier)

dinsdag, augustus 02, 2011

Soevereiniteit en deregulering

Interessante tribune van Hubert Védrine (ex-minister buitenlandse zaken Jospin, ex-raadgever van Mitterrand) in Le Monde:

(bron: hier)

Le fédéralisme n'est pas la solution miracle à la crise

Les sempiternelles lamentations sur les "égoïsmes nationaux" et les appels, pendant les semaines qui ont précédé l'accord de Bruxelles du 21 juillet - le meilleur possible -, à plus de fédéralisme, présenté comme la panacée, comme à de nouveaux transferts de souveraineté sont paradoxaux.

A-t-on déjà oublié que l'aggravation dramatique de la dette publique européenne ne résulte pas seulement de la gestion irresponsable de l'Etat-providence et des décennies de budgets en déficit, mais aussi de l'effet sur le système financier européen de l'implosion de la finance américaine, devenue un "danger public", selon le banquier et ancien ambassadeur de Bill Clinton à Paris, Felix Rohatyn ? Et celle-ci n'a-t-elle pas été provoquée par la dérégulation, c'est-à-dire... les abandons massifs de souveraineté effectués pendant plus de vingt ans par plusieurs administrations américaines au profit des marchés ? Que faut-il abandonner ou transférer en plus ?

Il faudrait être plus "fédéraliste" parce que les marchés l'exigent (sans distinguer entre les opérateurs sincèrement inquiets des capacités des Etats emprunteurs à rembourser, les purs spéculateurs et ceux qui s'acharnent à fragiliser l'euro) ? Et être tétanisés par trois agences de notation, au pouvoir extravagant, qui sous-cotent aujourd'hui pour faire oublier qu'elles ont surcoté, par connivence aveugle, jusqu'en 2007 ?

Le "fédéralisme" est présenté comme allant seul dans le sens de l'histoire. Mais qu'entend-t-on par là ? Ce mot-valise, au sens des linguistes, peut vouloir dire la plus décourageante des choses (nous sommes trop petits, dépassés, fatigués, nous devons nous en remettre à l'Europe) ou la plus mobilisatrice (l'union fait la force, soyons plus solidaires).

Si fédéralisme veut dire subsidiarité claire, pas de problème. Si c'est une harmonisation réelle entre Etats membres de la zone euro dont il s'agit, très bien, c'était déjà dans Maastricht. Faisons-le, enfin.

Si cela signifie plus de solidarité entre Européens, fort bien. Mais Mme Merkel, premier contributeur potentiel (coût pour la France de l'accord de Bruxelles, 15 milliards), était fondée à exiger que celle-ci ne soit ni illimitée ni automatique. A-t-elle exigé les bonnes contreparties ? C'est autre chose. On peut débattre. En tout cas, il était normal que les institutions financières qui ont pris des risques qui font partie de leur métier "portent leur part de fardeau" (Jacques Delors), quoi qu'en pense la Banque centrale européenne (BCE). Fardeau d'ailleurs bien léger.

Mais si cela veut dire transfert supplémentaire de souveraineté, en quoi serait-ce automatiquement un progrès ? Après tant d'abandons, si peu convaincants, ou de transferts à des organes incontrôlés ? Certes, il faudrait "un chef des forces économiques de la zone euro" (Jean-Hervé Lorenzi, Christian de Boissieu), mandaté par le Conseil, pour réagir aux attaques. Mais les nouveaux fédéralistes proposent plus : qu'un "ministre des finances", ou de "l'économie", puisse arbitrer le cas échéant contre un gouvernement ou un Parlement national. Franchir ce pas, ce serait ouvrir un nouveau chapitre de l'histoire européenne, celui de l'Europe post-démocratique, tentation perceptible dans les milieux économiques, européistes, technocratiques ou médiatiques.

Croit-on qu'un tel "ministre" aurait plus de poids qu'un courageux Papandréou pour faire accepter par son peuple les douloureuses mais inévitables mesures d'assainissement ? Quel gouvernement européen lui transmettrait ses pouvoirs, alors même que le consentement à l'impôt est à l'origine même du processus démocratique ?

L'ACCORD DU 21 JUILLET

Ne faut-il pas, au contraire, combler le fossé déjà béant élites-populations, en re-responsabilisant les gouvernements nationaux, au lieu de l'approfondir avec une désinvolture périlleuse envers la démocratie ? De surcroît, ceux qui exigent ce saut dans l'inconnu ne contestent pas l'imposition à toute la zone euro (devenue un espace disciplinaire de surveillance et de sanctions), l'unidimensionnelle politique de rigueur à l'allemande, là où il faudrait une policy mix (c'est-à-dire l'alliage des politiques budgétaire et monétaire) d'assainissement et de croissance.

De toute façon, même si c'était une bonne idée, une révision majeure du traité de Lisbonne, avec des années de controverses, est hors de portée. Quel gouvernement voudra relancer l'Union dans un tel parcours du combattant, sous l'épée de Damoclès des ratifications ? De toute façon, l'Allemagne, qui conteste (via la Cour de Karlsruhe) la légitimité démocratique des institutions européennes, n'en voudra pas.

Alors pourquoi relancer cette controverse, et perdre temps et énergie ? Il faut absolument réunifier les solutions économiques et politiques des crises européennes, ainsi que le court et le long terme.

Appliquons d'abord au mieux et au plus vite l'accord du 21 juillet ; mettons en oeuvre les mesures concrètes proposées pour le rachat des dettes souveraines les plus décotées ; creusons l'idée des euro-obligations (contre les spéculateurs, mais aussi pour des projets), et même celle de l'intervention de l'Union européenne en tant que telle sur le marché des CDS (Credit Default Swaps, l'instrument des spéculateurs) ; délégitimons les notations d'agences sur les dettes souveraines des pays aidés et mettons ces agences sous la pression de la concurrence ; accélérons la mise en place des textes de "responsabilisation" des banques dans la zone euro ; adoptons une taxe (modeste) sur les transactions financières ; obligeons l'Allemagne à un débat sur la politique économique de croissance saine dans la zone euro, et l'élargissement du mandat de la BCE.

Mettons en oeuvre, avec tout son potentiel, le "semestre européen" d'évaluation des projets de budget, sans que la Commission seule ait le dernier mot. Sans oublier que ce sont des moyens et non des fins.

Quand viendra, à l'automne, le moment de clarifier "qui" décide dans la zone euro, c'est-à-dire en quoi consiste le gouvernement économique souhaité par la France depuis l'origine, ne rompons pas le fil ténu qui subsiste entre "l'Europe" et la légitimité démocratique.

Hubert Védrine, ancien ministre des affaires étrangères

vrijdag, juli 29, 2011

Graz

Deze week bracht ik in Graz door, in het kader van het dertiende (vierjaarlijks) internationaal congres voor de studie van de Verlichting. De hoofdstad van Steiermark was lange tijd de "Keizersstad" van de Habsburgers en werd zeer grondig opgeknapt. In de marge van het interdisciplinaire massacongres (1000 deelnemers) genoeg de moeite om er (buiten de regenbuiten) met de camera op uit te trekken.



(zicht vanop de Schlossberg)






(Hauptplatz)


(Mausoleum voor keizer Ferdinand II, bekend om zijn rabiaat katholieke politiek tijdens de dertigjarige oorlog)








(Maximiliaan II)


(Rudolf II, die de protestantse kwestie in Bohemen nog wat probeerde te kalmeren)


(Ferdinand II)


(Matthias, broer en rivaal van Rudolf II)










(Ferdinand II en zijn echtgenote)










(Een van de pauwen op Schloss Eggenberg, groot zeventiende-eeuws domein waar het belangrijkste museum van de stad is ondergebracht; Leopold I en keizerin Claudia Felicitas van Tyrol, diens tweede echtgenote, zijn er gehuwd in 1671)




















(Jominiplatz)


(Moser-boekhandel aan de Jominiplatz)










(Marienhilfe-kerk)




















(Schlossberg)